داروی هومیوپاتی آپوسینوم کانابینوم (شاهدانه هندی/آمریکایی)
خانواده: آپوسیناسه⁽¹⁾ (خرزهرهسانان)
کاربرد اصلی و ویژگیهای بنیادین
این دارو در موارد ادم⁽²⁾ از هر نوعی کاربرد دارد: آسیت شکمی، ادم ناشی از نارسایی احتقانی قلب، افیوژن پریکارد⁽³⁾، پلورال افیوژن⁽⁴⁾، هیدروتوراکس⁽⁵⁾، ادم مغزی، هیدروسفالی⁽⁶⁾، افیوژن سینوویال مفاصل، و به ویژه ادم ناشی از نارسایی کلیه و آناسارکا⁽⁷⁾ به دنبال بیماری و اختلال عملکرد کلیه.
بهترین جایگاه این دارو در موارد اختلال عملکرد کلیه همراه با احتباس شدید ادرار است؛ موقعیتهایی که آسیب ساختاری عمده در کلیه وجود ندارد، مانند نارسایی کلیه ناشی از کاهش خونرسانی کلیه به دنبال شوک آنافیلاکتیک شدید یا نارسایی قلبی. با این حال، موارد همراه با آسیب واقعی کلیه نیز میتوانند به این دارو پاسخ دهند.
بیشتر آزمایشهای دارویی (proving) نشان دادهاند که آپوسینوم تأثیر آشکارا سوئی بر کلیهها دارد و باعث کاهش شدید حجم ادرار دفعشده میشود. در اینجا باید اشاره کرد که در میان نویسندگان مختلف سردرگمی وجود دارد؛ برخی آپوسینوم را نوعی مدر معرفی میکنند، زیرا در بعضی از آزمایشها جریان ادرار افزایش یافته است. چنین مشاهدهای را باید ناشی از اثر درمانی دارو بر روی آزمایششونده دانست، نه یک علامت آزمایشی.
اگر عملکرد دارو را در سطح وسیعتری بررسی کنیم، میتوان گفت که به نظر میرسد کل سیستم دفع بدن دچار اختلال میشود و سبب احتباس مایعات اضافی در بدن میگردد. از این نظر، آپوسینوم شباهت زیادی به آپیس⁽⁸⁾ دارد. تفاوت در این است که آپیس یک داروی گرمازا (گرما را بدتر تحمل میکند) و با کاربرد گرم به شدت تشدید میشود، در حالی که آپوسینوم یک داروی سرمازا (سردی را بدتر تحمل میکند) است و با سرما و کاربرد سرد تشدید میگردد. تمایز دیگر: آپوسینوم معمولاً تشنه است اما از نوشیدن بدتر میشود، در حالی که آپیس تشنه نیست. این تشدید با نوشیدن، آپوسینوم را از آرسنیکوم آلبوم⁽⁹⁾ که در موارد ادمی شباهت زیادی به آن دارد، متمایز میکند. نکته دیگر تمایز از آرسنیک، اضطراب آرسنیک و میل به همراهی دیگران است که در آپوسینوم دیده نمیشود.
مورد بالینی برجسته (تفاوت آپوسینوم با آپیس و آرسنیک)
یک پزشک در یونان برای دختر جوانی که پس از یک بیماری حاد دچار نارسایی کلیه با تورم هر دو پا و صورت شده بود، با عجله آپیس تجویز کرد، زیرا به گفته او ظاهر ادم «قرمز و براق» بود و با توصیف آپیس مطابقت داشت. روز بعد ادرار کاملاً قطع شده بود و درد شدیدی در ناحیه کلیهها ایجاد شده بود که بیمار را به فریاد واداشته بود. طی ۱۴ ساعت گذشته هیچ ادراری دفع نشده بود. بیمار تب خفیفی داشت، میلرزید و خود را با سه پتو پوشانده بود، عرق نمیکرد، دچار تهوع بود، صورتش رنگپریده و پفکرده به نظر میرسید و درد زیادی داشت. پزشک معالج نادیده گرفته بود که بیمار سردش است و پوشش گرم میخواهد. اگر این مورد از نوع آرسنیک بود، از نظر عاطفی تصویر متفاوتی داشت: تشنگی برای مقادیر کم مایعات سرد، اضطراب بسیار بیشتر، و احتمالاً سر داغ بود و بیمار برای صورت خود باد میزد. در اینجا آپوسینوم تجویز شد و به سرعت اثر کرد.
شرح کنت از آپوسینوم با این مورد مطابقت دارد: «این داروی بزرگی برای اشکال کمجان بیماریها نظیر تیفوئید و مخملک است، و پس از بیماریهای طولانی مفید است. بیماران دچار تحلیل شدید قوا، سرمای شدید، کمخونی شدید، تشنگی زیاد، کمی ادرار و خشکی پوست میشوند. دوران نقاهت بدی دارد؛ بهبود نیافته است.»
اگر دانشجو بگوید: «اما آن دختر کمخون نبود و تشنگی شدید نداشت، بنابراین در تجویز این دارو تردید میکنم»، در این صورت با هومیوپاتی مشکل دارد و توجه بیش از حد به جزئیات، دید او را تار کرده است.
نشانههای عمومی
در بیشتر شکایات آپوسینوم، عرق مهار شده و پوست خشک است؛ بدن نمیتواند از تعریق به عنوان یک مسیر دفعی استفاده کند. معده بسیار تحریکپذیر است و حملات تهوع یا استفراغ رخ میدهد. این دارو دارای حالات متناوب است؛ یکی از آنها معمولاً درگیر کلیه است: ادم متناوب با اسهال، یا با دردهای معده و استفراغ، یا با خونریزیهای رحمی.
آپوسینوم در مواردی که استفراغ مداوم قبل یا در طول قاعدگی همراه با کاهش شدید جریان ادرار وجود دارد، اندیکاسیون دارد.
تأثیر آن بر قلب شبیه استروفانتوس⁽¹⁰⁾ است. هر دو دارو اختلالات شدید معده و افسردگی شدید عملکرد قلبی ایجاد میکنند و هر دو افیوژنهای «آبآوردگی» تولید میکنند. آپوسینوم قلب را افسرده میکند و باعث نامنظمی ریتم، ضعف نبض و برادیکاردی⁽¹¹⁾ میشود. نبض میتواند بسیار آهسته، حتی تا ۴۵ ضربه در دقیقه، برسد؛ در این صورت مورد ممکن است شبیه دیجیتالیس⁽¹²⁾ شود.
آپوسینوم قلب، کلیهها، رودهها، دفع به طور کلی و همچنین ذهن را افسرده میکند و سبب بیحالی، بیتفاوتی و بیزاری از حرف زدن یا شنیدن حرف دیگران میشود.
تصویر ذهنی-عاطفی مزمن
اگرچه تصویر مزمن ذهنی-عاطفی آپوسینوم هنوز به روشنی مشخص نیست، اما میتوان حالتی از سکوت و درونگرایی شدید را در فرد مشاهده کرد. او تمام احساسات و واکنشهای عمیقی را که باید در گذشته بیان میشد، در درون خود نگه میدارد. در ظاهر به نظر میرسد که خوب کنار میآید. تخیل زندهای دارد، میتواند شوخی کند و به نظر برونگرا بیاید، اما مشکلات واقعی درون خود را هرگز با کسی در میان نمیگذارد. آپوسینوم فردی است که نسبت به دیگران پرخاشگری نمیکند؛ ترجیح میدهد خودش آسیب ببیند تا با ابراز خشم به دیگران صدمه بزند. این درونریزی سرانجام در اختلال عملکرد کلیه منعکس میشود، جایی که ادرار حبس میگردد. چنین فردی فاقد «جرئت» رویارویی با جهان و چالشهای آن است. ذهن آپوسینوم کُند میشود و نمیتواند به وضوح فکر کند.
الگوهای متناوب و ویژه
ادم آپوسینوم ممکن است با اسهال شدید یا جریان زیاد ادرار برطرف شود. سپس ناگهان ادرار مجدداً کم میشود و ادم پیشرفت میکند. این حالات برای مدتی قطع میشوند و قلب درگیر میگردد. در موارد دیگر، ممکن است قاعدگی طولانی به مدت هفتهها ببینید – جریان شدیدی که بدن را تحلیل میبرد و بیمار را کمخون میکند. با قطع این جریان، ادم بروز میکند.
هرگاه هر نوع ادمی با دشواری در گرفتن نفس عمیق و رضایتبخش، احساس گودی در معده و تشنگی زیاد همراه باشد، این دارو باید اولین گزینه در فهرست افتراقی شما باشد.
در هنگام درد، بیمار بسیار تحریکپذیر و همزمان مضطرب میشود. همچنین آه میکشد، تنفس کوتاه و نامطلوب دارد و بیقرار است. چهره اش دلهره را نشان میدهد و از شدت درد فریاد میزند و گریه میکند. گویی بیمار گیج است و نمیفهمد چه بر سرش آمده. به نظر میرسد احساس کند پزشکان توجه کافی به او نکردهاند، و از شدت درد فرو میریزد و فریاد میزند. توجه داشته باشید که این فریاد، فریاد سری (cephalic cry) آپیس نیست و شنونده را به لرز نمیاندازد، برخلاف آپیس یا زینکوم⁽¹³⁾.
خونریزیها
آپوسینوم برای انواع مختلف متروراژی⁽¹⁴⁾ (خونریزی رحمی) اندیکاسیون دارد، اما ویژگی اصلی این دارو این است که خونریزی با خستگی بدن کاهش مییابد یا کاملاً متوقف میشود. هنگامی که بدن به طور کلی شروع به بهبود میکند، متروراژی از سر گرفته میشود. البته آپوسینوم در مرحله حاد خونریزی هم مناسب است، به ویژه زمانی که خونریزی بسیار شدید و فورانی باشد.
همچنین در هموپتیزی⁽¹⁵⁾ شدید که خون ناگهان و بدون هشدار قبلی به مقدار زیاد از ریهها خارج میشود و حملات با بسامد زیادی تکرار میشوند، آپوسینوم میتواند اندیکاسیون داشته باشد.
در بسیاری از شکایات این دارو، احساس گودی غیرقابل توصیفی در معده مشاهده میشود. استفراغ نیز معمولاً همراه است.
تب
در تب معمولاً خشکی پوست، عصبیشدن شدید و بیقراری، به ویژه در شب، وجود دارد. ممکن است حالت گیجی (bewilderment) دیده شود. این حالت در موارد آسیبشناسی شدید مانند مننژیت، نفریت حاد با BUN بسیار بالا، هیدروسفالی و غیره میتواند جدیتر شود. آنگاه سردرگمی ذهنی و بیحالی و حتی بیهوشی عارض میشود. با این حال باید به یاد داشت که همه داروها در مراحل نهایی خود به چنین حالاتی میرسند. درک روند مراحل قبلی است که انتخاب دارو را تعیین میکند، نه گیجی نهایی یا بیحالی.
کلیات
به طور کلی کاهش دفع، به ویژه ادرار و عرق، دیده میشود. «هر شکایتی که داشته باشد، نمیتواند عرق کند» (کنت). احساس گودی در معده. تشنگی شدید همراه با تشدید علائم از نوشیدن. بیقراری در شب در رختخواب. ادم پس از خونریزیهای طولانی. ضعف عمدتاً در همه عضلات، بدتر پس از اجابت مزاج، بدتر از حرکت. سندرمهایی شامل علائمی چون سرفه، کوریزا⁽¹⁶⁾ یا سرگیجه ناگهان ظاهر و ناپدید میشوند. نورالژی⁽¹⁷⁾ سمت راست در ناحیه کشاله ران، لگن و کلیهها با دردهای شدید که فریاد را درمیآورد. زمانی که از بالش بلند میشود غش میکند.
بدتر شدن از هوای سرد، بیپوشش بودن، نوشیدنیهای سرد، کاربرد سرما؛ پس از خواب، هنگام بیدار شدن صبحگاهی. بهبود با گرما.
سر
سردرد همراه با سرگیجه یا سردرد متعاقب با سرگیجه. سنگینی سر در عصر همراه با همزمان درد کمر و اندامها. سردرد صبحگاهی قبل از برخاستن حدود ساعت ۵ صبح. پس از اجابت مزاج، سر احساس کُندی میکند. سرگیجه پس از بلند شدن از حالت خمیده، پس از مدفوع؛ سرگیجه که ناگهان ظاهر و ناپدید میشود، بدتر با خمیازه و کشیدن بدن.
چشمها
تحریک، التهاب، قرمزی، بدتر صبحگاه؛ احساس شن در چشم. فشار در چشم راست گویی به سمت بیرون فشار داده میشود. در هیدروسفالی، بینایی یک چشم کاملاً از دست میرود؛ چشم دیگر کمی حساس است و یک دست و یک پا حرکت غیرارادی مداوم دارند.
بینی
کوریزای شدید ناگهانی. بینی و گلو پر از مخاط غلیظ زردرنگ هنگام بیدار شدن صبحگاهی.
دهان
خشکی دهان و زبان که پوشش قهوهای-سفید دارد. تف کردن مداوم به دلیل زیادی موکوس و بزاق.
صورت
صورت پف کرده، متورم، گودی بر جای میگذارد (pitting edema)؛ ورم زیر چشم. هنگام دراز کشیدن پف میکند، با نشستن برطرف میشود. در موارد اسهال، صورت رنگپریده و پوشیده از عرق سرد. لبها خشک، به ویژه هنگام بیدار شدن صبحگاهی. لب پایین در وسط ترک خورده است.
معده
مشکلات معده به نظر میرسد پس از بیدار شدن از خواب طولانی، در اوایل صبح بدتر شوند. فشار در ناحیه اپیگاستر⁽¹⁸⁾ و قفسه سینه. احساس گودی در اپیگاستر با تهوع شدید و مرگآور، بدتر در صبح هنگام بیدار شدن. احساس گودی معده پس از ادرار زیاد (در دیابت). نفخ حتی پس از خوردن متعادل. تشنگی شدید همراه با شرایط ادمی یا مشکلات گوارشی، اما آب با او سازگاری ندارد و بلافاصله استفراغ میشود. تحمل غذا یا نوشیدنی را ندارد؛ بلافاصله پس داده میشود. معده چنان تحریکپذیر است که حتی یک جرعه آب هم نگه داشته نمیشود. استفراغ مداوم قبل و در طول قاعدگی. درد شدید معده پس از نوشیدن.
شکم
علائم بلافاصله پس از خوردن ظاهر میشوند. نفخ دردناک. احساس پُری نیمه فوقانی شکم، نواحی کبد و طحال. اسهال انفجاری بلافاصله پس از خوردن. احساس حرکت گاز در اطراف و به دنبال آن میل به دفع. گاز زیاد قبل، حین و پس از مدفوع. احساس اینکه مقعد باز است و مدفوع از آن عبور میکند. مدفوع رقیق، مایع، قهوهای، آبکی.
ادرار
احتباس ادرار؛ قطع ادرار (این علامت باید در رپرتوار به درجه سوم ارتقا یابد). ادرار کم. احساس دفع ادرار به طور مداوم. مثانه نیمه پر است اما نمیتواند ادرار کند. ضعف اسفنکتر گردن مثانه. احتباس ادرار با فلج اندام تحتانی. ادرار زیاد و تقریباً غیرارادی به دلیل شل شدن اسفنکترها؛ سپس تولید ادرار ناگهان قطع شده و ادم بروز میکند. ادرار کم که به راحتی مانند روغن جریان مییابد. شبادراری (بیاختیاری ادرار در شب) در کودکان و مردان پیر.
اندام تناسلی مرد
آلت تناسلی و کیسه بیضه متورم، ادماتو. بزرگ شدن پروستات.
اندام تناسلی زن
متروراژی – خون به صورت لختههای بزرگ، گاهی به صورت مایع، همراه با استفراغ دفع میشود. تکههایی از غشاها همراه با خون مایع. جریان قاعدگی زیاد، مکرر، طولانیمدت. ادم پس از متروراژی طولانی. خونریزی تنها زمانی متوقف میشود که بدن به حالت خستگی عمیق رسیده باشد. خونریزی پس از زایمان. آمنوره (قطع قاعدگی) در دختران جوان. تومورهای تخمدان. رحم کوچک و سفت. نازایی.
کنت توصیف بسیار مفیدی ارائه میدهد: «زنی به حالت ضعف شدید و برانگیختگی عصبی فرو میرود، جریان قاعدگی ندارد، شکم حساس و متورم است و سپس اندامها متورم میشوند.» در اینجا تأکید بر تورم شکم و اندامها سرنخی برای دارو است.
قفسه سینه
تنفس کوتاه، دشوار، نامطلوب. فشار روی قفسه سینه و اپیگاستر؛ نمیتواند به اندازه کافی نفس بکشد. دشواری آزاردهنده تنفس در ادم؛ نمیتواند دراز بکشد؛ مجبور به نشستن با سر به جلو خم شده است. سرفه در دوران بارداری. خس خس و سرفه؛ قفسه سینه پر از موکوس میشود، مانند آنتیمونیوم تارتاریکوم⁽¹⁹⁾. بینظمی ضربان قلب (آریتمی). بال زدن قلب؛ احساس میکند قلب خود را از دیواره قفسه سینه بیرون خواهد زد. نارسایی دریچه میترال و تریکوسپید. احساس تحلیل رفتگی در ناحیه قلب. نبض بسیار آهسته، به ویژه بین حملات استفراغ. نبض پرزحمت، نامنظم، متناوب؛ گاهی ضعیف و سپس آهسته. عملکرد قلب به سختی قابل درک است. تپش قلب آزاردهنده هنگام بیدار شدن صبحگاهی.
پشت و اندامها
دردهای عضلانی و ضعف در پشت و اندامها، بدتر از حرکت. درد در ناحیه خاج (ساکروم) پس از بلند شدن و حرکت بهتر میشود. درد در ناحیه کلیه. احساس کوفتگی در پشت و اندامها صبح هنگام بیدار شدن، بهتر با راه رفتن. نورالژی سمت راست درگیر کشاله ران و لگن، که به پشت کشیده میشود. درد در زانو، بدتر در سمت چپ. درد و سفتی مفاصل.
پوست
پوست خشک و زبر؛ نمیتواند عرق کند. خارش تمام بدن، بدتر با درآوردن لباس؛ با خاراندن جا به جا میشود. جوشهای قرمز برجسته، مانند نیش حشرات.
کاربردهای بالینی
تمام انواع حالات ادمی. شبادراری. دیابت شیرین. بیماریهای قلبی. هیدروسفالی. منوراژی⁽²⁰⁾. متروراژی⁽¹⁴⁾. الکلیسم حاد. استفراغ، تهوع در دوران قاعدگی. کوریزا.
مقایسه با داروهای مشابه
آپیس، آرسنیکوم، دیجیتالیس، استروفانتوس، چینا آف.
دوز مصرف
از ۶X تا ۱۰M.
موردهای بالینی (چند نمونه برگزیده)
*مورد اول: زنی ۳۵ ساله، قد بلند، سبزه. چهار سال بود که در هر قاعدگی با استفراغ دست و پنجه نرم میکرد. هر ماه بدتر میشد تا جایی که مجبور بود هر دوره ده روز در رختخواب بماند. استفراغ دو تا سه ساعت پس از خوردن بدتر میشد، اگرچه طی ۲۴ ساعت کاملاً ثابت بود. مواد استفراغ ترش، شامل غذای خورده شده و بعداً آبکی و موکوسی بود. گرفتگی خفیف رحم داشت. لبها خشک و لب پایین در وسط ترک خورده بود. چندین سال ازدواج کرده بود اما هرگز باردار نشده بود. رحم کوچک و سفت و فیبروزی احساس میشد. از میان ۱۴ داروی کنت که استفراغ حین قاعدگی را نشان میدهند، آپوسینوم به دلیل تحریکپذیری بارزی که در معده ایجاد میکند، انتخاب شد. آپوسینوم ۳R روزی چهار بار تجویز شد. شانزده روز بعد، قاعدگی با دو هفته تأخیر آمد اما بدون استفراغ – اولین بار در چهار سال. سپس پس از یک سفر دریایی، قاعدگی دوباره با استفراغ همراه شد. آپوسینوم ۳۰ تجویز شد. دوره بعد شش روز زودتر آمد و با کمی استفراغ همراه بود. سپس یک دوز آپوسینوم ۲۰۰ داده شد. دوره بعدی بدون مشکل بود و احتمالاً بهبود یافته است. نکته جالب: پتانسیلهای پایین مدت کوتاهی اثر کردند و نیاز به پتانسیل بالا برای درمان بود. این مورد را میتوان یک مورد اساسی (constitutional) آپوسینوم در نظر گرفت.
*مورد دوم: کودکی ۱۸ ماهه به مدت سه هفته دچار اسهال بود که به ماراسموس⁽²¹⁾ انجامید. مدفوع سبز و زرد و سپس سبز و خونی، تا ۳۰-۳۵ بار در ۲۴ ساعت. کودک بسیار لاغر، تشنگی مداوم و شدید داشت. حتی سادهترین نوشیدنی بلافاصله پس از خوردن پس زده میشد. هیچ تمایلی به غذا نداشت. سکاله کورناتوم⁽²²⁾ تجویز شد اما روز بعد کودک بدتر شده و علائم مسمومیت اورمیک (تقریباً قطع کامل ادرار، اندامهای سرد و چسبناک، چشمها برگشته، بیحالی عمیق) ظاهر شد. آپوسینوم به پیشنهاد دوست پزشک تجویز شد. کودک در طول روز حجم زیادی ادرار دفع کرد و به سرعت بهبود یافت. نکته: اگرچه پزشک پس از آن دوباره سکاله را تجویز کرد، اما به نظر میرسد اثر واقعی از آپوسینوم بوده است.
*مورد سوم: هیدروسفالی با آپوسینوم درمان شده است. همچنین سه مورد نورالژی سمت راست (کشاله ران، لگن، کلیه) با دردهای شدید و فریادآور با این دارو بهبود یافته است.
*مورد چهارم: زن جوانی که ابتدا فقط هنگام قاعدگی و سپس به مدت چند ماه به طور مداوم دچار ادم پاها و مچها بود. سردش بود و گرما میخواست؛ همیشه تشنه؛ بدون تعریق؛ سابقه بیماری قبل از شروع ادم. یک دوز آپوسینوم ۲۰۰ این ادم را برای ماهها کنترل کرد. چند روز پس از دوز اول، ادرار زیاد شد و ادم پاها ناپدید شد و تا ۶ ماه پیگیری بازنگشته بود. روحیه او نیز شادابتر شده بود.
---
پاورقیهای تخصصی
⁽¹⁾ آپوسیناسه (Apocynaceae): خانواده خرزهرهسانان، شامل گیاهانی که اغلب شیرابه سمی دارند. بسیاری از اعضای آن بر سیستم قلبی-عروقی و کلیوی تأثیر میگذارند.
⁽²⁾ ادم (Edema): تجمع غیرطبیعی مایع در فضاهای بین سلولی بافتها که منجر به تورم میشود.
⁽³⁾ افیوژن پریکارد (Pericardial Effusion): تجمع مایع در کیسه اطراف قلب (پریکارد).
⁽⁴⁾ پلورال افیوژن (Pleural Effusion): تجمع مایع در فضای بین دو لایه پرده جنب (پلور) اطراف ریهها.
⁽⁵⁾ هیدروتوراکس (Hydrothorax): حضور مایع سروز در حفره پلور.
⁽⁶⁾ هیدروسفالی (Hydrocephalus): تجمع غیرطبیعی مایع مغزی-نخاعی در بطنهای مغز که منجر به بزرگ شدن سر در نوزادان و فشار داخل جمجمه میشود.
⁽⁷⁾ آناسارکا (Anasarca): ادم گسترده و شدید در سراسر بدن.
⁽⁸⁾ آپیس (Apis mellifica): داروی هومیوپاتی تهیه شده از زنبور عسل. مشخصه اصلی آن ادم با ظاهر صورتی و براق، همراه با سوزش و گزگز، و بیتشنگی است.
⁽⁹⁾ آرسنیکوم آلبوم (Arsenicum album): داروی هومیوپاتی از تری اکسید آرسنیک. برای موارد ادم همراه با تشنگی شدید (نوشیدن جرعهجرعه)، اضطراب، بیقراری، و بدتر شدن پس از نیمهشب.
⁽¹⁰⁾ استروفانتوس (Strophanthus hispidus): داروی هومیوپاتی از دانه گیاه استروفانتوس. اثر قوی بر قلب دارد، به ویژه در نارسایی قلب همراه با تاکی کاردی و آریتمی.
⁽¹¹⁾ برادیکاردی (Bradycardia): ضربان قلب کمتر از ۶۰ بار در دقیقه در بزرگسالان.
⁽¹²⁾ دیجیتالیس (Digitalis purpurea): داروی هومیوپاتی از گیاه شیرینبرگ. اثر مشخص آن کاهش ضربان قلب و ایجاد نبض آهسته و نامنظم، همراه با احساس نزدیک شدن به مرگ و تهوع.
⁽¹³⁾ زینکوم (Zincum metallicum): داروی هومیوپاتی از فلز روی. مشخصه اصلی آن بیقراری شدید با حرکت مداوم پاها، و همچنین فریادهای عصبی.
⁽¹⁴⁾ متروراژی (Metrorrhagia): خونریزی نامنظم رحمی بین دورههای قاعدگی.
⁽¹⁵⁾ هموپتیزی (Hemoptysis): سرفه همراه با خروج خون از دستگاه تنفسی تحتانی.
⁽¹⁶⁾ کوریزا (Coryza): التهاب حاد مخاط بینی با ترشحات آبکی، مشابه سرماخوردگی.
⁽¹⁷⁾ نورالژی (Neuralgia): درد در طول مسیر یک عصب، معمولاً بدون هیچ آسیب ساختاری قابل مشاهده.
⁽¹⁸⁾ اپیگاستر (Epigastrium): ناحیه فوقانی و میانی شکم، بالای ناف و بین دو دنده تحتانی.
⁽¹⁹⁾ آنتیمونیوم تارتاریکوم (Antimonium tartaricum): داروی هومیوپاتی از تارتارات آنتیموان. مشخصه اصلی آن خس خس فراوان با خلط زیاد اما ضعف در دفع خلط، همراه با خوابآلودگی شدید.
⁽²⁰⁾ منوراژی (Menorrhagia): خونریزی قاعدگی بسیار سنگین یا طولانیمدت.
⁽²¹⁾ ماراسموس (Marasmus): سوءتغذیه شدید همراه با تحلیل رفتن بافت عضلانی و چربی، عمدتاً در شیرخواران.
⁽²²⁾ سکاله کورناتوم (Secale cornutum): داروی هومیوپاتی از ارگوت (قارچی که روی چاودار میروید). مشخصه اصلی آن خونریزیهای شدید همراه با سوزش، بیحسی و خون تیره و رقیق.
