داروی هومیوپاتی آیلانتوس گلاندولوزا (درخت بهشت)⁽¹⁾
آیلانتوس گلاندولوزا یک داروی هومیوپاتی⁽²⁾ است که از قسمتهای تازه (شاخههای جوان، برگها و گلها) درخت آیلانتوس (معروف به درخت بهشت یا سماق چینی)⁽³⁾ تهیه میشود. این درخت متعلق به خانوادۀ سیماروباسه (Simarubaceae)⁽⁴⁾ است.
تحلیل ویژگیهای روانشناختی و ذهنی
آیلانتوس بیشتر با شهرت درمان مخملک بدخیم⁽⁵⁾ شناخته میشود، حالتی که در آن راش معمولی بیماری ظاهر نمیشود و در عوض لکههای پراکندهای به رنگ بنفش-آبی تیره مانند چوب ماهگونی⁽⁶⁾ همراه با علائم مسمومیت مغزی⁽⁷⁾ دیده میشود. با این حال، مانند هر داروی هومیوپاتی دیگر، آیلانتوس میتواند در شرایط حاد و مزمن، مشروط به تطابق تصویر کلی، مورد استفاده قرار گیرد.
از دیدگاه روانشناختی، آیلانتوس دارویی است که باید در موارد سردردهای احتقانی⁽⁸⁾، تب یونجه، مشکلات تیروئید، فشار خون بالا، سکته مغزی، بیماریهای آلرژیک پوستی و آکنه⁽⁹⁾ مد نظر باشد، به ویژه در بیمارانی با هیکل درشت و قوی که احساس پری و گرمای در سر دارند. صورت اغلب متورم، قرمز تیره یا با تغییر رنگ مایل به آبی است. این تصویر را میتوان در بیماران مبتلا به آلزایمر⁽¹⁰⁾ که ظاهر نوع آیلانتوس و فشار خون بالا را دارند نیز مشاهده کرد.
این همان صورتی است که در افراد مبتلا به فشار خون مزمن یا کسانی که در شرف سکته مغزی هستند دیده میشود. آنها از احساس پری شدید داخلی همراه با کاهش قابل توجه قوای ذهنی شکایت دارند. ذهن کند، کرخت و تنبل میشود. در درک گفتگو و تفکر مشکل پیدا میکنند، حتی محاسبات ساده برایشان دشوار میشود. از کار ذهنی و حتی فکر کردن بیزار میشوند. احساس فرسودگی و سردرگمی ذهنی میکنند که ممکن است با احساس مستی و غیرواقعی به نظر رسیدن همه چیز همراه باشد.
حافظه به سرعت کاهش مییابد. حواس نیز کند میشوند. در چهره این بیماران اغلب اضطرابی مشهود است. بدتر شدن علائم قبل از خواب و پس از بیداری، و همچنین با خوابیدن روی پهلوی چپ (شباهت به لاچسیس⁽¹¹⁾) از ویژگیهای کلیدی است. تشنجهای صرعی⁽¹²⁾ در ساعات اولیه صبح با تنفس بسیار پریشان نیز دیده میشود. بیماران تمایل به گریه بیدلیل دارند و در نهایت ممکن است به افسردگی، بیحوصلگی یا بیتفاوتی⁽¹³⁾ همراه با آه کشیدن مداوم فرو روند.
علائم خاص و حالات هذیان
برخی علائم خاص آیلانتوس شامل احساس جریان الکتریکی یا لرزشی است که از سر شروع شده و تا نوک انگشتان پیش میرود. همچنین احساس خزیدن، به ویژه روی پاها، گویی حیوان کوچکی به سمت بالا در حرکت است. در حالت تب، این احساسات میتوانند به توهم⁽¹⁴⁾ تبدیل شوند. خواب ناآرام است و فرد در خواب ناله و کلمات نامفهوم بر زبان میآورد. این دارو به راحتی میتواند به حالت هذیان⁽¹⁵⁾ پیشرفت کند.
در موارد حاد، آیلانتوس با موارد شدید بیماریهای زیموتیک⁽¹⁶⁾ (مانند مسمومیت خونی، بیماریهای همهگیر به ویژه مخملک بدخیم، مننژیت⁽¹⁷⁾، ورم لوزه فولیکولی و دیفتری⁽¹⁸⁾) مطابقت دارد. تصویر بالینی شامل موارد زیر است:
۱. مرحله زودرس مسمومیت مغزی که به سرعت به حالت بهت⁽¹⁹⁾، هذیان پچپچ کننده و در نهایت بیهوشی⁽²⁰⁾ میگراید. بیمار در هذیان کسی را نمیشناسد. حالت بهت و کوما با استفراغ بهبود مییابد.
۲. ضعف شدید و سریع در تبها همراه با نبض تند و استفراغ.
۳. صورت قرمز، ارغوانی و متورم در حین تب. چشمها بسیار پرخون و گاهی خونریزیکننده.
۴. بوی تعفن از دهان و بینی.
۵. بثورات پوستی⁽²¹⁾ در بیماریهای همهگیر که ظاهر نمیشوند یا به شکل متفاوتی (بثورات نیمه سرکوب شده) پدیدار میگردند.
کلیات بالینی
آیلانتوس تأثیر برجستهای بر خون دارد و باعث ایجاد تبهای زیموتیک میشود. با ظاهر ارغوانی، کرختی، بهت و هذیان، و تمایل به بدخیمی⁽²²⁾ مشخص میشود. ضعف و فرسودگی به سرعت در بیماریهای حاد ظاهر میشود. علائم با دراز کشیدن روی پهلوی چپ، با حرکت و راه رفتن بدتر، و با دراز کشیدن روی پهلوی راست و نوشیدنیهای گرم بهتر میشوند.
علائم مهم بخشهای مختلف بدن
سر: سردرد شدید همراه با سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ. احساس پری و فشار از درون، اغلب پس از مصرف شراب. سردرد عمدتاً در پیشانی، پس سر و شقیقهها.
چشمها: پرخونی، قرمزی با ترشحات چرکی و گاهی خونریزی. مردمکهای گشاد، ترس از نور، اشک ریزی بیش از حد.
گلو: اثر خاص آیلانتوس بر گلو بسیار قابل توجه است. گلو متورم، ارغوانی، تیره به نظر میرسد. لوزهها متورم و پر از زخمهای کوچک و عمیق هستند. احساس جسم خارجی یا توده در گلو (مثلاً در گواتر⁽²³⁾).
معده: کلید علائم: استفراغ به محض نشستن در تخت همراه با احساس خلاء و سقوط در معده. بیزاری از نگاه کردن به غذا.
پوست: بثورات آبی-تیره. راش میلیاری⁽²⁴⁾ به صورت لکهای با رنگ تقریباً کبود. مخملک قانقاریایی⁽²⁵⁾.
کاربردهای بالینی (ایندیکاسیونها)⁽²⁶⁾
مسمومیت خونی (سپسیس)⁽²⁷⁾، بیماریهای همهگیر به ویژه مخملک بدخیم، مننژیت، ورم لوزه فولیکولی، دیفتری، تیفوس، تب غدهای (مونونوکلئوز)، تب نفاسی، آبله مرغان، اوریون⁽²⁸⁾. همچنین آکنه، آبسهها با چرک تند، و خونریزیهای مختلف.
رابطه با سایر داروها⁽²⁹⁾
مقایسه با: بپتیزیا (در موارد حاد)، لاچسیس (در موارد مزمن)، آمونیوم کرب، آپیس، آرنیکا، آرم تریفیلوم، کربولیک اسید، کروتالوس، نیتریک اسید، ناکس وومیکا، فیتولاکا، روس توکس.
پادزهرها:⁽³⁰⁾ الکل، روس توکسیکودندرون، ناکس وومیکا.
پاورقیهای تخصصی و توضیح بیماریها
⁽¹⁾ آیلانتوس گلاندولوزا (Ailanthus glandulosa): نام هومیوپاتی برای داروی تهیه شده از درخت «آیلانتوس آلتیسما» (درخت بهشت). این درخت بومی چین است و در هومیوپاتی برای بیماریهای شدید با مسمومیت خون و علائم مغزی استفاده میشود.
⁽²⁾ هومیوپاتی (Homeopathy): یک سیستم پزشکی مکمل که بر اساس اصل «همانند، همانند را شفا میدهد» بنا شده است. در آن از مواد طبیعی بسیار رقیق و потенциشده برای تحریک پاسخ درمانی بدن استفاده میشود.
⁽³⁾ درخت بهشت (Tree of Heaven): نام رایج Ailanthus altissima. این درخت رشد سریعی دارد و در بسیاری از مناطق به عنوان یک گونه مهاجم شناخته میشود.
⁽⁴⁾ سیماروباسه (Simarubaceae): خانوادۀ گیاهی که قبلاً به رسمیت شناخته میشد و شامل درختان و درختچههایی با ترکیبات اغلب تلخ بود. بسیاری از اعضای آن امروزه در خانوادۀ Simaroubaceae قرار میگیرند.
⁽⁵⁾ مخملک بدخیم (Malignant Scarlatina): شکل بسیار شدید و نادر تب مخملک (اسکارلتفیور) که با بثورات تیره (اغلب ارغوانی یا کبود)، مسمومیت شدید خون و درگیری سیستم عصبی مرکزی همراه است و در گذشته مرگومیر بالایی داشت.
⁽⁶⁾ چوب ماهگونی (Mahogany): چوبی قهوهای مایل به قرمز تیره. در توصیف پزشکی برای بیان رنگ تیره و قرمز-قهوهای پوست در برخی شرایط بحرانی به کار میرود.
⁽⁷⁾ مسمومیت مغزی (Cerebral Intoxication): اصطلاحی برای توصیف اختلال در عملکرد مغز به دلیل سموم (مانند باکتریها در عفونتهای شدید). میتواند باعث گیجی، بهت، هذیان و کاهش سطح هوشیاری شود.
⁽⁸⁾ سردردهای احتقانی (Congestive Headaches): سردردهایی که با احساس پری، فشار و گرما در سر، اغلب همراه با قرمزی صورت و چشمها توصیف میشوند. معمولاً ناشی از افزایش جریان خون یا فشار در عروق مغزی است.
⁽⁹⁾ آکنه (Acne): یک بیماری شایع پوستی که با التهاب واحدهای پیلوسباسه (مو و غده چربی) ایجاد میشود و به صورت جوش، کومدون (سرسیاه/سفید) و در موارد شدید ندول و کیست ظاهر میگردد.
⁽¹⁰⁾ آلزایمر (Alzheimer's Disease): شایعترین شکل زوال عقل (دمانس) که یک بیماری پیشرونده و تخریبکننده عصبی است. با از دست دادن حافظه، اختلال در تفکر، رفتار و توانایی انجام فعالیتهای روزمره مشخص میشود.
⁽¹¹⁾ لاچسیس (Lachesis): یک داروی هومیوپاتی قوی که از زهر مار سوروکوكو تهیه میشود. برای حالاتی با بدتر شدن پس از خواب، حساسیت به لمس گلو، صحبت زیاد و حسادت استفاده میشود.
⁽¹²⁾ تشنجهای صرعی (Epileptic Convulsions): حملات ناگهانی و مختلکننده هوشیاری یا رفتار که ناشی از تخلیه الکتریکی غیرطبیعی و همزمان گروهی از سلولهای عصبی در مغز است.
⁽¹³⁾ بیتفاوتی (Apathy): فقدان یا کاهش قابل توجه احساس، علاقه یا نگرانی نسبت به محرکهای عاطفی یا رویدادهای زندگی. میتواند علامتی از افسردگی، زوال عقل یا سایر اختلالات عصبی باشد.
⁽¹⁴⁾ توهم (Illusion): درک تحریفشده از یک محرک واقعی خارجی (مثلاً دیدن سایه به عنوان یک فرد). با هذیان که باور ثابت غلط است متفاوت است، اما هر دو میتوانند در حالتهای تبدار یا روانپریشی رخ دهند.
⁽¹⁵⁾ هذیان (Delirium): یک اختلال حاد و نوساندار در توجه و آگاهی که با سردرگمی، تغییر در شناخت و اغلب توهم همراه است. معمولاً ناشی یک بیماری طبی عمومی (مانند عفونت شدید) است.
⁽¹⁶⁾ بیماریهای زیموتیک (Zymotic Diseases): اصطلاحی قدیمی در پزشکی که به بیماریهای عفونی مسری و همهگیر اشاره دارد که گمان میرفت ناشی از فرآیندهای تخمیرمانند (zymosis) در بدن هستند، مانند مخملک، دیفتری و تیفوس.
⁽¹⁷⁾ مننژیت (Meningitis): التهاب لایههای محافظتی مغز و نخاع (مننژها). اغلب ناشی از عفونت ویروسی یا باکتریایی است و با سردرد شدید، تب، سفتی گردن و اختلال هوشیاری بروز میکند.
⁽¹⁸⁾ دیفتری (Diphtheria): یک عفونت باکتریایی جدی و مسری که عمدتاً غشاهای مخاطی گلو و بینی را درگیر میکند. با تشکیل یک غشای کاذب خاکستری روی گلو، تب، گلودرد شدید و خطر انسداد راه هوایی مشخص میشود.
⁽¹⁹⁾ بهت (Stupor): حالتی از کاهش شدید سطح هوشیاری که در آن فرد تنها با تحریکات قوی و دردناک بیدار میشود و پاسخ میدهد و بلافاصله دوباره به خواب میرود. بین خوابآلودگی و کما قرار دارد.
⁽²⁰⁾ بیهوشی (Unconsciousness): فقدان کامل آگاهی از خود و محیط اطراف. عمیقترین سطح اختلال هوشیاری است که در کما دیده میشود.
⁽²¹⁾ بثورات پوستی (Eruption/Rash): تغییر در رنگ یا بافت پوست که به صورت لکه، دانه، تاول یا ضایعه دیگری ظاهر میشود. میتواند ناشی از عفونت، آلرژی یا بیماریهای داخلی باشد.
⁽²²⁾ بدخیمی (Malignancy): در پزشکی معمولاً به رشد غیرقابل کنترل سلولها (سرطان) اشاره دارد. در متن هومیوپاتی قدیم، اغلب برای توصیف بیماریهای بسیار شدید، تخریبکننده و با پیش آگهی بد به کار میرود.
⁽²³⁾ گواتر (Goitre): بزرگ شدن غیرطبیعی غده تیروئید که در جلوی گردن قابل مشاهده یا لمس است. میتواند به دلیل کمبود ید، التهاب یا اختلالات عملکردی تیروئید ایجاد شود.
⁽²⁴⁾ راش میلیاری (Miliary Rash): بثورات پوستی متشکل از ضایعات ریز، متعدد و مجزا (به اندازه دانه ارزن) که ممکن است در برخی عفونتهای سیستمیک مانند تیفوس یا سل دیده شود.
⁽²⁵⁾ مخملک قانقاریایی (Gangrenous Scarlatina): عارضهای نادر و خطرناک از مخملک که در آن بافتهای درگیر (معمولاً پوست) به دلیل کاهش شدید خونرسانی دچار مرگ (قانقاریا) میشوند.
⁽²⁶⁾ ایندیکاسیون (Indication): در پزشکی و هومیوپاتی، به شرایط یا علائم بالینی خاصی گفته میشود که استفاده از یک درمان یا داروی خاص را توجیه میکند.
⁽²⁷⁾ سپسیس (Sepsis): پاسخ شدید و سیستمیک بدن به عفونت که میتواند منجر به شوک، نارسایی اندامهای متعدد و مرگ شود. قبلاً «مسمومیت خون» نامیده میشد.
⁽²⁸⁾ اوریون (Mumps): یک بیماری ویروسی مسری که عمدتاً غدد بزاقی به ویژه غدد بناگوشی را درگیر میکند و باعث تورم دردناک در ناحیه فک و گردن میشود.
⁽²⁹⁾ رابطه با سایر داروها (Relations): در هومیوپاتی، به داروهایی اشاره دارد که از نظر علائم بالینی مشابهت یا تفاوت دارند و ممکن است در روند درمانی یک بیمار قبل یا بعد از یکدیگر تجویز شوند.
⁽³⁰⁾ پادزهر (Antidote): در هومیوپاتی، به ماده یا دارویی گفته میشود که میتواند اثرات داروی هومیوپاتی مورد نظر را خنثی یا کاهش دهد.
